ਈਰਾਨ-ਯੂਏਈ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਸਹਿਮਤੀ, ਬ੍ਰਿਕਸ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਬੈਠਕ ਬਿਨਾਂ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਸਮਾਪਤ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ-ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਦੋ ਦਿਨਾ ਬੈਠਕ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੱਖੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਕਾਰਨ ਬਿਨਾਂ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਬੈਠਕ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (ਯੂਏਈ) ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਣਾਅ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ Iran ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ Israel ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ “ਆਕਰਮਕਤਾ” ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਜਦਕਿ United Arab Emirates ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਢਾਂਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ’ਤੇ ਹੋਏ ਈਰਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਜੋੜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮਸਲੇ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾ ਬਣ ਸਕੀ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਗਠਜੋੜ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਅਸੂਲ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੇਵਲ “ਚੇਅਰਜ਼ ਸਟੇਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਆਉਟਕਮ ਡੌਕੂਮੈਂਟ” ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫਾਂ ’ਤੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਸਹਿਮਤੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ Seyed Abbas Araghchi ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੂਏਈ ’ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ “ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਖਾਸ ਸੰਬੰਧਾਂ” ਕਾਰਨ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਅਰਾਘਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀਆਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਇੱਕ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸੰਕਟ ਦੇ ਜਲਦੀ ਹੱਲ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਫਲਸਤੀਨ ਅਥਾਰਟੀ ਹੇਠ ਵੈਸਟ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਅਪਤੀਤੀ ਦਰਜ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਪਤੀਤੀਆਂ ਵੀ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸਕੱਤਰ Sudhakar Dalela ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਰਹੇ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗਲੋਬਲ ਗਵਰਨੈਂਸ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਰਗੇ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਿਕਸ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।
