ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਰਾਮਸਰ ਦਰਜੇ ਦਾ ਮਾਣ, ਭਾਰਤ ਦੀ 103ਵੀਂ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੀ ਵੈਟਲੈਂਡ ਬਣੀ
Chandigarh’s Sukhna Wetland has been designated India’s 103rd Ramsar site, receiving international recognition for its ecological importance. Spread across nearly 565 acres, it supports resident and migratory birds and endangered wildlife.
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ 103ਵੀਂ ਰਾਮਸਰ ਸਾਈਟ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਮਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਝੀਲ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਛਾਣ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ’ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਵਧੇਗਾ।
ਰਾਮਸਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸਾਈਟ ਨੰਬਰ 2602 ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 1971 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਮਸਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ ਇਹ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੰਧੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਲਗਾਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇਸ ਸੰਧੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ 1 ਫਰਵਰੀ 1982 ਨੂੰ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੌਜ ਝੀਲ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਮਸਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 103 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਕਟਾਰੀਆ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਟਿਕਾਊ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਮਾਨਤਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੁਖਨਾ ਜਲਗਾਹ ਲਗਭਗ 565 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾਣੀ, ਕੰਢਿਆਂ ’ਤੇ ਉੱਗਦੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਜਲਗਾਹ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਰਵਾਸੀ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਪ੍ਰਜਨਨ, ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਿਵਾਸ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੰਕਟਗ੍ਰਸਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਾਮਨ ਪੋਚਾਰਡ ਬਤਖ਼ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਅਧੀਨ ਪੈਲਸ ਮੱਛੀਮਾਰ ਬਾਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰੇ ਅਧੀਨ ਕਾਲਾ ਤਲਾਬੀ ਕੱਛੂ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਦਰਜਾ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜ ਵੈਟਲੈਂਡ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਾਨਤਾ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਝੀਲ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਗਾਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣਾ, ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਵਹਿ ਕੇ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਮੂਲ ਹਮਲਾਵਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਮੁੱਖ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਨਮੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਕਟਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਹਟਾਉਣ ਵਰਗੇ ਉਪਰਾਲੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
