ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ‘ਚ ਪੰਛੀ ਗਿਣਤੀ ਦੌਰਾਨ 208 ਪੰਛੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਰਜ, ਕਾਂਗੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ

ਸ਼ਿਮਲਾ- ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ “ਹਿਮਾਲਿਆਨ ਬਰਡ ਕਾਊਂਟ-2026” ਦੌਰਾਨ ਸੂਬੇ ਭਰ ਵਿੱਚ 208 ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਇਕ ਦਿਨਾ ਪੰਛੀ ਨਿਰੀਖਣ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸੂਬੇ ਦੇ 12 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ।ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 126 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਰਜ ਹੋਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 37 ਚੈਕਲਿਸਟਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1,500 ਪੰਛੀ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 2026 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਾਰੇ 12 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੰਛੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਮੁਹਿੰਮ ਬਣੀ ਹੈ।

ਪੀਸੀਸੀਐੱਫ (ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ) ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਵਨ ਜੀਵ ਰੱਖਿਅਕ ਆਰ. ਲਾਲਨੁਨਸੰਗਾ ਨੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “2024 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਗਿਣਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ 146 ਚੈਕਲਿਸਟਾਂ ਰਾਹੀਂ 208 ਪੰਛੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫਜ਼ਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਈ ਪੰਛੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸਨ, ਜੋ ਹਿਮਾਲਈ ਪਰਿਆਵਰਣ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।”

2024 ਅਤੇ 2025 ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਅੱਠ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 2024 ਵਿੱਚ 78 ਚੈਕਲਿਸਟਾਂ ਰਾਹੀਂ 166 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਦਕਿ 2025 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਕੇ 183 ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 208 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰੀਜਨਲ ਬਰਡ ਕਾਊਂਟ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਸੰਤੋਸ਼ ਠਾਕੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਾਰ ਰਿਕਾਰਡ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਦਰਜਬੰਦੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਮੀਰਪੁਰ ਅਤੇ ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਮਿਲੀ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਪੰਛੀ ਸੰਭਾਲ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣਕ ਬਦਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਗਿਆਨਕ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੀਆਂ।

ਕਿਨੌਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਈਕੋ-ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਲੋਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਨਿਰੀਖਣ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੀਆਂ।